УИХ-ын Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаанаар өнөөдөр /2026.10.20/ Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхийг шийдвэрлэв.
Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлтэй хамт Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн уг төслийг Монгол Улсын сайд, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Энхбаяр танилцууллаа.
Хууль санаачлагчийн илтгэснээр бол парламентаас ирэх оны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг баталж, татвар, нийгмийн даатгалын хуулиудад өөрчлөлт оруулсан. Эдгээрийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотойгоор ирэх онд улсын төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогын доод хэмжээ батлагдсан дүнгээс 1 их наяд төгрөгөөр дутах төлөвтэй тул төсвийн орлого, зарлага, төсвийн хүрээний мэдэгдэлд тусгасан үндсэн үзүүлэлтүүдийг шинэчлэх шаардлага үүссэн гэв. Тиймээс Засгийн газар Оюу Толгой төслөөс 2027 онд төрийн эзэмшилд ногдох ногдол ашгийн орлогоос 3,000.0 тэрбум төгрөг төсөвт төвлөрөхөөр төсөөлснөө эрчим хүч, дэд бүтэц зэрэг нийгмийн тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд зарцуулахаар тооцсон хэмээн танилцуулав. Энэхүү хэрэгцээ, шаардлагын улмаас Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулахдаа төсвийн тусгай шаардлагыг өөрчилж, ногдол ашгийн орлого, орон нутгийн үнэт цаас, урьд оны үлдэгдлээс хамаарсан эх үүсвэр нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор нэмэгдсэн орлогын хэмжээгээр Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 12.1.4-т заасан нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээг нэмэгдүүлэн тооцож болно. Энэ тохиолдолд уг нэмэгдлийн хэмжээнд тус хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан төсвийн тусгай шаардлага хамаарахгүй байх зохицуулалтыг тусгасан гэлээ.
Мөн төсвийн тусгай шаардлагуудыг тооцохдоо гол нэр төрлийн эрдэс баялгийн тэнцвэржүүлсэн үнийг олон улсын санхүүгийн байгууллагуудын гаргасан үнийн төсөөлөлд үндэслэх, макро эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлт, экспортын төлөвтэй уялдуулан тооцож, төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг тодорхойлсон гэж Б.Энхбаяр сайд илтгэв. Нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцлийг тухайн төсвийн жилийн ДНБ-ий 2 хувиас илүүгүй алдагдалтай, эсхүл ашигтай байхаар, төсвийн нийт зарлагын өсөлтийг тухайн жилийн эрдэс баялгийн бус ДНБ-ий өсөлт болон өмнөх дараалсан 12 жилийн эрдэс баялгийн бус ДНБ-ий өсөлтийн дунджийн аль ихээс хэтрэхгүй байхаар тооцож, эдийн засгийн суурь өсөлттэй уялдуулан төсвийн зарлагыг төлөвлөхөөр тусгасан. Засгийн газрын өрийн нэрлэсэн дүнгээр илэрхийлсэн үлдэгдлийг 2027-2028 онд тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 50 хувиас, 2029 онд ДНБ-ий 45 хувиас хэтрэхгүй байхаар тооцсон. Хуулийн төслийн үр дүнд Төсвийн хүрээний мэдэгдэлд тусгагдсан макро эдийн засаг, төсвийн үндсэн үзүүлэлтүүдийг эдийн засгийн шинэчилсэн нөхцөл байдалтай уялдуулан шинэчлэн тооцож, 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг бодит тооцоо, үндэслэлтэй төлөвлөх, улсын төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай, оновчтой хуваарилах, төсвийн бодлогыг үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэх нөхцөл бүрдэнэ хэмээв.
Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Дав.Цогтбаатар, О.Батнайрамдал, Б.Пунсалмаа, Х.Ганхуяг, Ж.Батжаргал, Г.Очирбат нар асууж, байр суурь илэрхийлэв. Гишүүд Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийг ойр ойрхон өөрчлөх нь сайн бодлого биш, төсвийн захиран зарцуулалтыг сахилга баттай болгож, алсын хараатай төлөвлөхийг санууллаа.
Ийн хэлэлцэж, санал хураахад уг хуулийн төслийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 59.5 хувь нь хэлэлцэхийг дэмжив. Санал, дүгнэлтийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцуулахаар шийдвэрлэлээ.
Байнгын хороодын хамтарсан хуралдааныг Төсвийн байнгын хорооны дарга Н.Наранбаатар даргалав. Хуралдаанд УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн, Н.Батсүмбэрэл, Н.Наранбаатар, Ж.Батжаргал, Х.Ганхуяг, Д.Пүрэвдаваа, Н.Алтанхуяг, Х.Болормаа, Ж.Баясгалан, Г.Лувсанжамц, Б.Мөнхсоёл, П.Мөнхтулга, Г.Очирбат, С.Эрдэнэбат, Б.Чойжилсүрэн, Дав.Цогтбаатар, С.Цэнгүүн, Б.Түвшин, Ш.Бямбасүрэн, Х.Булгантуяа, О.Батнайрамдал, Л.Соронзонболд, М.Бадамсүрэн, Л.Мөнхбаясгалан, Б.Пунсалмаа, П.Ганзориг, М.Энхцэцэг, Р.Сэддорж, Г.Хосбаяр, М.Мандхай нар оролцлоо гэж Улсын Их Хурлын Нээлттэй парламентын газраас мэдээллээ.
