Боловсролын салбарын төсөв, түүний бодлогын асуудлаар өнөөдөр (2026.10.15) Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороо, Боловсролын яам болон Улсын Их Хурал дахь Боловсролыг дэмжих лобби бүлэг хамтран зохион байгуулсан хэлэлцүүлгийн гурав дахь хэсэг сургалтын тоног төхөөрөмжийн хангамжийн сэдвийг хөндөв. Эхний хоёр хэсгээр ерөнхий боловсролын сургууль, цэцэрлэгийн хүртээмж, багшлах боловсон хүчний тооны болон чанарын хомсдолын тухай асуудлуудыг хэлэлцсэн юм.
Хэлэлцүүлэгт сургууль, цэцэрлэгийн удирдлагууд, боловсролын салбарын албан тушаалтнууд, Улсын Их Хурлын гишүүд оролцож, 2027 оны төсөвт тусгах шаардлагатай хөрөнгө оруулалт, зардлын эрэмбэ, тулгамдсан асуудлын талаар ярилцсан бөгөөд энэхүү гурав дахь хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн, Боловсролыг дэмжих лобби бүлгийн гишүүн Л.Мөнхбаясгалан удирдан явууллаа. Тэрбээр хэлэлцүүлгийн бэлтгэл ажлын хүрээнд явуулсан санал асуулгын дүнг товч танилцуулав. Санал асуулгад хамрагдсан байгууллагуудын 77.0 хувь нь сургалтын тоног төхөөрөмж хангалтгүй гэсэн бол 80.4 хувь нь ширээ сандлын хангалт бүрдээгүй гэж хариулсан байна. Ерөнхий боловсролын сургуулийн 86.0 хувь нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн зориулалтын орчингүй, 82.0 хувь нь сургалтад нэн хэрэгцээтэй компьютер, ухаалаг самбараар хангагдаагүй, 75.0 хувь нь байгалийн ухааны лабораторийн тоног төхөөрөмж шаардлагатай, 70.0 хувь нь хөлбөмбөгийн талбайгүй гэсэн бол 147 сургуульд хими, физик, биологийн лабораторийн өрөө дутагдаж байгаа гэжээ.
Хэлэлцүүлгийн үндсэн илтгэлийг Боловсролын ерөнхий газрын дарга Х.Тамир тавив. Түүний мэдээлснээр 2022-2026 онд улсын хэмжээнд ерөнхий боловсролын сургуулиудад 51.5 тэрбум төгрөгийн тоног төхөөрөмж нийлүүлжээ. Үүний дотор 32.5 тэрбум төгрөгийн 19486 компьютер, 58549 ширээ сандал, гал тогооны 8291 тоног төхөөрөмж нийлүүлсэн байна. Үр дүнд нь ний дунд сургуулиудын компьютеруудын тоо 50665-аас 71418 болж 41.0 хувиар, ухаалаг самбар 1558-аас 2550 болж 65.0 хувиар тус тус өсөөд байгаа юм. Гэсэн хэдий ч сургалтын тоног төхөөрөмжийн хангамж хангалтгүй байна гэсэн дүгнэлтийг тэрбээр хэлэв. Энэ асуудлыг тоо хэмжээ, нийлүүлэлтээр бус сургалтын үр дүнд хэрхэн нөлөөлснөөр нь үнэлж дүгнэх ёстой гэсэн байр суурийг мөн тэрбээр илэрхийллээ.
Гэрт ойр сургууль хөтөлбөрийн хүрээнд сургалтын тоног төхөөрөмж, хэрэглэгдэхүүнийг эхний ээлжинд нийлүүлж, дараа нь төрөлжсөн ахлах сургуулиудыг хангах, олон улсын хөтөлбөртэй бүсийн ахлах сургуулиудад удаад нь нийлүүлэх гэх мэт эрэмбийг Боловсролын ерөнхий газар баримталж байгаа аж.
Нийслэлийн 189 дүгээр сургуулийн захирал Б.Зээрээ шинээр ашиглалтад орсон сургуулиуд ч тоног төхөөрөмжөөр бүрэн хангагдахгүй байгааг дурдаж, сургуулиудад нийлүүлж буй компьютерүүд технологийн хувьд хоцрогдсон, ширээ, сандал сурагчдын эргономикийн шаардлага хангадаггүй зэргийг шүүмжилсэн юм. Тэрбээр нөхөн хангалтын зардлыг сэргээх шаардлагатай гэж үзэж байгаагаа хэлсэн юм.
Мөн 306 дугаар цэцэрлэгийн эрхлэгч Ж.Байгальмаа сургуулийн өмнөх боловсролын байгууллагуудад хамгийн хүндрэлтэй байгаа асуудал бол тоглоом, сургалтын хэрэглэгдэхүүн болоод байгаа онцолж, эцэг эх, багш нарын дэмжлэгээр энэ асуудлыг шийдсээр ирснийг сануулсан бол 161 дүгээр сургуулийн захирал Б.Балжинням БНХАУ-ын буцалтгүй тусламжаар баригдсан тус сургуульд лаборатори, хөгжмийн хэрэгсэл, спортын тоног төхөөрөмж гээд сургалтын хэрэгсэл огт хангагдаагүй гэдгийг сануулж, Боловсролын яамтай хамтран зээлэх зэрэг олон төрлийн аргаар асуудлаа шийдсэн тухай ярилаа. Тэрбээр сургууль бүрийн онцлог, хэрэгцээнд тохирсон зардал, санхүүжилтийг эрэмбэлэн шийдвэрлэж ажиллах нь зүйтэй гэсэн санал дэвшүүлсэн юм. Нэг ширээ, сандалд гурван ээлжээр хичээллэхэд элэгдэл, хорогдол их байгааг 16 дугаар сургуулийн захирал Д.Гантогоо сануулав. Хичээлийн 920 хүүхдийн суудалтай байранд эдүгээ 2850 хүүхэд суралцуулж буй тус сургууль “Гэрт ойр сургууль”-ийн хүрээнд нэг, хоёрдугаар ангийн 380 хүүхдийг түрээсийн байранд суралцуулж эхэлсэн нь үр дүн өгчээ.
Ерөнхий боловсролын сургуулийн ширээ сандал, лабораторийн тоног төхөөрөмж ихээхэн хуучирсан, актлах шаардлагатай ч хэрэглэгдсээр байгааг 40 дүгээр сургуулийн нягтлан бодогч н.Алтанцэцэг сануулж, хангалт, шинэчлэлтийг эрчимжүүлэх шаардлагатай гэсэн бол 37 дугаар сургуулийн захирал З.Тунгалаг эко, аюулгүй, ухаалаг сургуулийн бодлогыг дэмжиж байгаагаа илэрхийлээд, төрийн худалдан авах ажиллагааны цахим системийн чанар, үнийн талаар шүүмжилж, сургуулийн барилгыг тоног төхөөрөмжтэй нь иж бүрнээр хүлээлгэн өгдөг байх шаардлагатайг онцолсон юм.
Түүнчлэн 69 дүгээр сургуулийн захирал Ш.Оюунсайхан сургуулиудад таблет, ухаалаг дэлгэц хангалттай биш, дугуйлан секцийн болон үдийн хоолны заал танхим хүрэлцээгүй байгааг шүүмжилсэн бол 4 дүгээр цэцэрлэгийн эрхлэгч А.Алтанзаяа хүүхдийн цэцэрлэгийн онцлогийг дурдан, хивс дрож цэвэрлэх тоног төхөөрөмж, гал тогооны болон ариутгал, халдваргүйжүүлэлтийн бодис, угаагч, хатаагч хангалтгүй байгааг хэлсэн юм.
Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан салбарын санхүүжилтийг гүйцэтгэлд суурилсан тогтолцоонд шилжүүлснийг тайлбарлаж, сургууль, цэцэрлэгүүд жил бүр нөхөн хангалтын зардал авдаг болсныг дуулгав. Мөн Засгийн газар нэг компьютерт ногдох хүүхдийн тоог бууруулах арга хэмжээг ойрын жилүүдэд үе шаттай авна гэдгийг тэрбээр хэлж, 15 мянган анги танхимыг ухаалаг самбартай болгох бодлого хэрэгжүүлж эхэлснийг танилцуулсан юм. Түүнчлэн сургууль бүрд ижил тоног төхөөрөмж нийлүүлэхээс татгалзаж, тэдгээрийн ялгаатай хэрэгцээнд суурилсан санхүүжилтийн тогтолцоонд шилжих ёстой гэсэн байр сууриа илэрхийлэв.
Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Хэрлэн, Ж.Галбадрах, П.Ганзориг нар үг хэлж, санал бодлоо илэрхийлэв. Төгсгөлд нь Улсын Их Хурлын гишүүн Л.Мөнхбаясгалан хэлэлцүүлгийг дүгнэж, оролцогчдоос гарсан саналыг дөрвөн бүлэг болгон нэгтгэснийг танилцуулав. Юуны өмнө сургууль, цэцэрлэг бүрийн бодит хэрэгцээнд тулгуурласан тоног төхөөрөмжийн санхүүжилт хэрэгтэйг тэрбээр дүгнээд, нөхөн хангалт, засвар үйлчилгээ, элэгдлийн тогтолцоог улсын төсөвт тусгах, сургалтын цахим төхөөрөмжийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, “Гэрт ойр сургууль” зэрэг хөтөлбөрүүдийг үр дүнтэй үргэлжлүүлэх нь зүйтэй гэсэн саналыг хэлэлцүүлэгт оролцогчид дэвшүүлж буйг дурдлаа.
Боловсролын чанарыг зөвхөн шинэ сургууль барьснаар хэмжих боломжгүй гэсэн оролцогчдын нийтлэг байр суурийг тэрбээр онцолж, хүүхэд ямар ширээ, сандалд сууж, ямар лабораторид туршилт хийж, ямар төхөөрөмж ашиглан суралцаж байгаагаас боловсролын чанарын бодит ялгаа эхэлдэг гэдгийг сануулсан оролцогчдыг байр суурийг хэлэлцүүлгийн дүгнэлтэд онцгойлон тусгаж буйг танилцуулав гэж Улсын Их Хурлын Нээлттэй парламентын газраас мэдээллээ.